سيد جلال الدين آشتيانى
34
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
به جنبهء شريعتمدارى او لطمه بزند ، خطور نمىنمود امام قبل از دوران طلبگى حقير در قم شرح فصوص تدريس مىكردند و در زمانى كه نگارنده اين سطور در قم تحصيل مىكردم ، معظم له شرح منظومه ( براى جمعى از جمله مرحوم علّامهء بزرگوار شهيد مطهرى و آيتالله العظمى منتظرى ، آيتالله آقا ميرزا محمد مسائلى اردبيلى « 15 » و مرحوم آقا سيد غنى اردبيلى و شهيد دانشمند قاضى طباطبائى و برخى ديگر از افاضل زمان ) تدريس مىفرمودند . مدتها به تدريس اسفار اشتغال داشتند كه برخى از مدرسان درجهء اول مانند آيتالله حاج ميرزا عبد الجواد سدهى اصفهانى و حاج ميرزا عطاء الله سدهى و مرحوم فكور يزدى بدرس ايشان مىرفتند و استاد علّامه مطهرى و آيتالله منتظرى و جمعى ديگر در اين درس حاضر مىشدند . امام بعد از شروع به تدريس خارج فقه و اصول و توجّه افاضل به اين دروس ، نتوانستند بين تدريس دو رشته جمع نمايند و در مدت قليلى حوزهء درسشان ديگر حوزهها را تحت شعاع قرار داد . يكى از تلاميذ نامدار مرحوم آقا ميرزا هاشم ، استاد متبحّر در عرفان و تصوّف و مدرّس متدرّب در حكمت مشّا و اشراق و حكمت متعاليهء ملا صدرا ، آقاى حاج ميرزا مهدى آشتيانى فرزند مرحوم آقا ميرزا كوچك برادرزاده مرحوم فقيه و اصولى محقق عصر خود حاج ميرزا حسن آشتيانى و نوهء دخترى مرحوم ميرزا مىباشند . بنده حقير در دورانى به تحصيل اسفار و شفا اشتغال داشت ، كه مرحوم آقا ميرزا مهدى سخت ناخوش و بسترى بود چه آنكه مزاج آن مرحوم بعد از شهريور بيست ( 1320 ه ش ) رو به ناخوشى رفت ولى نشاط علمى و شوق ذاتى بمعارف الهيّه براى مدتى او را سر پا نگهداشت . آقا ميرزا مهدى تقريبا همهء فصوص الحكم را حفظ داشت و به قونوى عقيدتى راسخ و فصوص و مفتاح الغيب را در حافظه سپرده بود و بكلمات ملا صدرا احاطهء عجيب داشت . يكى ديگر از تلاميذ آقا ميرزا هاشم استاد محقق جامع و مسلط در علوم نقليه و
--> ( 15 ) - آقاى مسائلى و آقا سيّد غنى اردبيلى از فضلاى واقعى حوزه علميّه قم بودند و با استعداد قابل توجه به تحصيل اشتغال داشتند . از قرار مسموع جناب مسائلى در شهر اردبيل به انجام وظيفهء دينى خود اشتغال دارند و مدرس علوم نقليه و عقليهاند . آقا سيّد غنى اردبيلى « قده » از قرار اظهار بعضى از شاگردان حقير ، چهره در نقاب تيره خاك پنهان نمودند ، حقير از رحلت آن استاد عالىمقام بسيار متأثر شدم .